محمد عبد الله عنان ( مترجم : عبد المحمد آيتى )
53
تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي )
همتى عالى بود . داناترين اديب لغتشناس عصر او ، الاعلم ، قصايد سته و ديوان حماسه را شرح كرد و ديگران براى او دواوين و كتبى تصنيف كردند كه هرگز به دست مردم نرسيد . « 29 » ادب و شعر از محاسن خاندان عبادى است و از خصايص اصلى ايشان . بيشتر مردان اين خاندان در نثر و نظم داراى نبوغ بودند . بنابراين براعت المعتضد نيز چيزى از ميراث خاندان بود . پسرش المعتمد ، بعدها در عالم شعر مقامى ارجمند يافت و در عصر خود يكى از شعراى بزرگ اندلس شد . ابن بسام مىگويد : شعر المعتضد به اهتمام برادرزادهاش اسماعيل در ديوانى كه من در آن سركشيدهام و برخى از قطعات آن را برگزيده و در الذخيره آوردهام ، جمعآورى شد . اين قطعات برخى فخريه هستند و برخى غزل و وصف و غير آن ، و همه دلالت بر هنرمندى او دارند . قدرت شاعرى او ممتاز است . از اوست در فخر : حميت ذمار المجد بالبيض و السمر * و قصرت اعمار العداة على قسر و وسعت سبل الجود طبعا و صنعة * لاشياء فى العلياء ضاق بها صدرى فلا مجد للانسان ما كان ضده * يشار كه فى الدهر بالنهى و الامر و هنگامى كه بر رنده مستولى شد ، سرود و آن حكايت از تندخويى و برندگى او دارد : لقد حصلت يا رنده * فصرت لملكنا عقده سافنى مدة الاعداء * ان طالت بى المده و تبلى بىضلالتهم * ليزداد الهوى جده
--> ( 29 ) . ابن عذارى : البيان المغرب ، ج 3 / ص 284 .